​​სახლში გაწერამდე ახალგაზრდა დედამ აუცილებლად უნდა მიიღოს რეკომენდაციები ექიმისაგან, თუ როგორ მოუაროს ნაკერს სახლის პირობებში, კვალიფიციური სამედიცინო პერსონალის დახმარების გარეშე. 

საკეისრო კვეთის  შემდგომი პერიოდის შესაძლო პრობლემების თავიდან ასაცილებლად, დაგეხმარებათ ქვემოთ მოყვანილი რჩევები:
​
♦ არ აწიოთ სიმძიმეები (სიმძიმეებში იგულისხმება ახალშობილზე მეტი წონის ნივთი);
♦ მოერიდეთ დიდ ფიზიკურ დატირთვას;
♦ არ დაწვეთ დიდხანს, იარეთ რაც შეიძლება მეტი და ხშირად;
♦ სთხოვეთ ექიმს დაწვრილებით აგიხსნათ, როგორ დაიმუშაოთ ნაჭრილობევი სახლის პირობებში;
♦ რაც შეეხება ვადებს – რამდენ ხანს მოგიწევთ ჭრილობის დამუშავება –  ეს დამოკიდებულია გამონადენის ხასიათზე და ნაწიბურის შეხორცების სხვა თავისებურებებზე, თუ ყველაფერი რიგზეა, გამოწერიდან 1 კვირა საკმარისია. სხვა შემთხვევებში ვადას ექიმი განსაზღვრავს;
♦ მუცლის ფიქსაციისათვის რეკომენდებულია მშობიარობის შემდგომი ბანდაჟის ტარება; 
♦ მოერიდეთ მექანიკურ დაზიანებებს – ნაჭრილობევზე ზედმეტ დაწოლას და გაღიზიანებას;
♦ ბევრს აწუხებს საკითხი – შეიძლება თუ არა შხაპის მიღებ. საავადმყოფოდან გამოწერის შემდეგ სახლში თავისუფლად შეგიძლიათ მიიღოთ შხაპი, მხოლოდ არ იხმაროთ ხრალი ნაჭრილობევზე;
♦ არ დაგავიწყდეთ – ქსოვილების სწრაფი აღდგენისა და ნაჭრილობევის შესახორცებლად, ასევე აუცილებელია სწორი, ჯანსაღი კვება;
♦ პირველი თვის ბოლოს, როცა ჭრილობა შეხორცდება და ნაწიბური ჩამოყალიბდება, უკვე შეიძლება, ცხადია,  – ექიმის ნებართვით, ნაჭრილობევზე სპეციალური მაზის, გელის, ან პლასტირის ხმარება. 
♦ დღეში რამდენჯერმე, არანაკლებ 2 – 3-ჯერ გაიშიშვლეთ მუცელი – ჰაერის აბაზანები ძალიან სასარგებლოა;
♦ არ დაგავიწყდეთ ექიმთან კონსულტაციები – სწორედ ექიმი გირჩევთ, როგორ აიცილოთ თავიდან გართულება, რა უნდა გააკეთოთ და რა – არა და გჭირდებათ თუ არა რაიმე სხვა დამატებითი გამოკვლევის ჩატარება.

საკეისრო კვეთის ჩატარებისას ექიმები მაქსიმალურად ცდილობენ, რომ ნაკერი აკურატულად გაკეთდეს და დაახლოებით 8 – 10 თვეში ის საერთოდ შეუმჩნეველი გახდეს. თუმცა, ისევე როგორც ნებისმიერი ქირურგიული ჩარევის შემდეგ, საკეისრო კვეთის შემდეგად რჩება ნაწიბური, რომელიც ზოგჯერ მეტად შესამჩნევია, ზოგ შემთხვევაში – ნაკლებად.

​მშობიარობის დაწყების ნიშნად ითვლება საშვილოსნოს მუსკულატურის რეგულარული შეკუმშვის გამოვლინება. ამ მომენტიდან უკვე ორსულს მშობიარეს უწოდებენ.

რითმული შეკუმშვები იგრძნობა, როგორც დაწოლის შეგრძნება მუცლის ღრუში. საშვილოსნო ხდება მძიმე და დაწოლა შეიძლება იგრძნობოდეს მთელი მუცლის გასწვრივ.

სიმპტომის მნიშვნელობა არა თავად შეკუმშვის ფაქტში, არამედ მის რითმულობაში მდგომარეობს.

ნამდვილი სამშობიარო შეტევები უნდა მეორდებოდეს ყოველ 15-20 წუთში (შეიძლება დროის სხვა პერიოდულობაც), შემდეგ ინტერვალები თანდათან მცირდება და შეტევები მეორდება ყოველ 3-4 წუთში.

ინტერვალებს შორის პერიოდში მუცელი დუნდება და ამ დროს ფეხმძიმე უნდა შეეცადოს დაისვენოს.

მშობიარობის დაწყების ერთ-ერთ თვალსაჩინო ნიშნად ითვლება - საშვილოსნოდან ყელის ლორწოვანას, ეგრეთ წოდებული ლორწოვანი საცობის გამოვარდნა.

ლორწოვანას საცობი (რომელიც იცავს საშვილოსნოს ყელს სხვადასხვა სახის ინფექციებისა და მავნე ბაქტერიების ზემოქმედებისგან), შეიძლება საშვილოსნოდან გამოიდევნოს როგორც მშობიარობამდე 2 კვირით ადრე, ასევე 3-4 დღით ადრე.

საშვილოსნოს შეკუმშვის დაწყების შემდეგ, საშვილოსნოს ყელის არხი ფართოვდება და ხდება ლორწოვანას საცობის გამოდევნა.

ლორწოვანი საცობი, მშობიარობის დროს, უზრუნველყოფს დახურული საშვილოსნოს არხის შენარჩუნებას, ხოლო მისი დაკარგვა (ლორწოვანი საცობის გამოვარდნა) მშობიარობის დაწყების გარკვეულ ნიშანს წარმოადგენს.

ამ დროს შეიძლება მოხდეს უფერო, მოყვითალო ფერის ან ოდნავ სისხლნარევი, მოვარდისფრო ლორწოს გამოყოფა.

მშობიარობის დაწყების ერთ-ერთ მთავარ ნიშნად ითვლება სანაყოფე წყლების დაღვრა, შესაძლოა სანაყოფე ბუშტიდან სითხემ გაჟონოს, რის შემდეგაც  იწყება სანაყოფე წყლების ნელ-ნელა დაღვრა. იმ შემთხვევაში თუ ბუშტი მოულოდნელად გაიხა, მაშინ სანაყოფე წყლები წამოვა მძლავრ ნაკადად.

დროგამოშვებით, ეს ხდება მანამდეც კი, ვიდრე დაიწყება საშვილოსნოს რითმული შეკუმშვები.

ყველაზე ხშირად, ასეთი რამ შეიძლება დაემართოთ იმ ორსულებს, რომლებიც განმეორებით მშობიარობენ.

​ბავშვის ქვემოთ დაწევის გამო, შესაძლოა ორსულმა წელის არეში დისკომფორტი და უსიამოვნო შეგრძნებები იგრძნოს.
ეს შეგრძნებები, გამოწვეულია არა მარტო ბავშვის უნებლიე, მკვეთრი მოძრაობებით და დაწოლით, არამედ გავა-წელის შემაერთებელი ქსოვილების დაჭიმულობის გაზრდით.

ზოგჯერ, მომავალ დედას, მუცელი და წელი შემაწუხებლად ტკივა, ტკივილი ხან მოდის, ხან კი ქრება. ზოგჯერ კი ტკივილი შესაძლოა დიდ ხნის განმავლობაში არც განმეორდეს.

შეიძლება პირიქითაც, ანუ ვერც კი განსაზღვროთ რამდენი ხანი გრძელდება ტკივილი - წუთი, ხუთი წუთი თუ ნახევარი საათი, რადგან ეს ტკივილზე მეტად უსიამოვნო შეგრძნებას წააგავს.

ისეც ხდება ხოლმე, რომ ტკივილი ძალიან ძლიერი, ხანგრძლივია და შეიძლება განმეორდეს დღეში რამოდენიმეჯერ. თუმცა ეს ჯერ კიდევ არ მოასწავებს ნამდვილ სამშობიარო შეტევებს.

​​ორსულობის 30-ე კვირის შემდეგ, უფრო ადრეც კი, შესაძლოა ადგილი ჰქონდეს ცრუ სამშობიარო შეტევებს.

საშვილოსნოს შესამჩნევ, მაგრამ არარეგულარულ შეკუმშვას, ამ პერიდში ხშირად შეცდომით მიიჩნევენ მშობიარობის დაწყების ნიშნად.

ორსულმა, საშვილოსნოს გარკვეული სახის შეკუმშვები, შეიძლება იგრძნოს არა მხოლოდ უშუალოდ მშობიარობის წინ, ან მშობიარობამდე 1-2 დღით ადრე, არამედ მშობიარობამდე რამდენიმე კვირით ადრეც კი.

მაგრამ თუ დადგენილი არ არის რეგულარული, ხანგრძლივი რითმი და არ მცირდება შეკუმშვებს შორის ინტერვალი, როგორც წესი - ეს არ შეიძლება ნიშნავდეს მშობიარობის დაწყებას, უბრალოდ ამით ქალის საშვილოსნო ემზადება მშობიარობისთვის.

​ხშირია განწყობილების მოულოდნელი ცვალებადობა, რისი მიზეზიც ნაწილობრივ არის მშობიარობის წინ, ქალის ორგანიზმში მიმდინარე ნეიროენდოკრინული პროცესები.

შესაძლოა, მომავალი გაურკვევლობის, ტკივილის ან გართულებების შიშმა და ნერვიულობამ ემოციური დაძაბულობა გამოიწვიოს.

შეიძლება პირიქითაც, ანუ მოსალოდნელია ენერგიის „აფეთქება“. დაღლილობისა და ინერტულობის შეგრძნება შესაძლოა მოულოდნელად აქტიური მოქმედებების სურვილმა შეცვალოს.
​
ძირითადად, ამ დროს, მომავალი დედები, მომავალი ბავშვისთვის საჭირო გარემოს შექმნით და აუცილებელი ნივთების შეძენით არიან დაკავებულნი.

​უშუალოდ მშობიარობის წინ ორსულთა უმრავლესობა იკლებს წონაში 0,5 - დან 2 კგ-მდე.

ამის მიზეზი ისევ და ისევ ჰორმონალური გარდაქმნებია, რომელიც მიმდინარეობს ორგანიზმში მშობიარობის წინ. ამ დროს სისხლში ეტაპობრივად იმატებს ესტროგენები (ქალური სასქესო ჰორმონები), რომლებსაც გამოჰყავთ სითხე ორგანიზმიდან.

შესაბამისად კი იკლებს პროგესტერონის დონე, რომლის დანიშნულებაც ბევრ სხვა ფუნქციასთან ერთად ორგანიზმში სითხის შეკავებააა.

ამ გზით, ორგანიზმი ბუნებრივი მეთოდებით ემზადება მშობიარობისთვის, რადგან აუცილებელია მშობიარობის წინ სხეული იყოს მოქნილი და პლასტიური.

მშობიარობის წინ წონის მცირედით დაკლება, დადასტურებული ფაქტია და ფეხმძიმეთა უმრავლესობისთვის არის დამახასიათებელი. თუმცა არის გამონაკლისებიც, ანუ შესაძლოა ამ დროს ფეხმძიმემ პირიქით, უფრო მოიმატოს წონაში, ან პირიქით, მეტი დაიკლოს ვიდრე 1-2 კგ

​უშუალოდ მშობიარობის წინ, შესაძლოა ორსულს აღენიშნოს მადის ცვლილება, მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო მომენტამდე იგი უპრობლემოდ მიირთმევდა ყველაფერს, რისი სურვილიც ქონდა.

ხშირ შემთხვევაში აღინიშნება მადის მკვეთრი დაქვეითება. ამის მიზეზია ის, რომ ორგანიზმი გრძნობს მოსალოდნელ დატვირთვას და იღებს პაუზას, რათა განიტვირთოს და დაისვენოს.

კარგია თუ ამ დროს ფეხმძიმე მიენდობა საკუთარ ინტუიციას საკვები პროდუქტების შერჩევასა და საკვების დოზის რაოდენობასთან დაკავშირებით. 

​ამ დროს შესამჩნევად იცვლება ბავშვის მოძრაობის აქტივობა ორსულობის წინა პერიოდთან შედარებით.

ნაყოფი შესაძლოა დროებით სრულიად ჩაყუჩდეს და არ იმოძრაოს, ან პირიქით, აქტიურად დაიწყოს მოძრაობა, რისი მიზეზიცაა ის, რომ იგი უკვე იმდენად დიდია, არ ჰყოფნის სივრცე დედის მუცელში.

არ ღირს ამის გამო შეშინება და ნერვიულობა, ეს სრულიად ნორმალური მოვლენაა, რომლიც შესაძლოა დაიწყოს მშობიარობამდე ერთი-ორი კვირით ადრე.  არის შეგრძნება, თითქოსდა პატარა ირჩევს რითმს და  შესაფერის მომენტს, რათა მოევლინოს ქვეყანას.

​მოშარდვის სურვილი სურვილი სულ უფრო ხშირი ხდება, რადგან ძლიერდება წნევა და დაწოლა შარდის ბუშტზე.

მშობიარობის ჰორმონები ასევე მოქმედებს ფეხმძიმის კუჭ-ნაწლავზე, რაც იწვევს ეგრეთ წოდებულ წინასწარ გაწმენდას.
​
რაც შეეხება დეფეკაციას, მისი გახშირება გამოწვეულია განავლის გათხელებით, რისი მიზეზიცაა ასევე ჰორმონალური გარდაქმნები, რომელიც მიმდინარეობს მომავალი დედის ორგანიზმში მშობიარობის წინ.

ზოგიერთ ფეხმძიმეს შესაძლოა აღენიშნებდეს მსუბუქი სპაზმები და კუჭის აშლილობა.

​ნაყოფის ქვემოთ დაწევის გამო, შედარებით იხსნება დაწოლა მუცელსა და დიაფრაგმაზე. სუნთქვა იოლდება. შესაძლოა გაქრეს გულძმარვა. 

ამავდროულად წნევა იმატებს მუცლის ქვედა ნაწილში, რის გამოც დაჯდომა და სიარული უფრო რთული ხდება.

აღსანიშნავია, რომ ნაყოფის ქვემოთ გადაადგილების გამო, ფეხმძიმეს შესაძლოა შეექმნეს პრობლემები ძილთან დაკავშირებით, რადგან ამ დროს ჭირს ძილისთვის მოსახერხებელი პოზის შერჩევა.

​ორსულმა შეიძლება შეამჩნიოს, რომ მისმა მუცელმა ქვემოთ დაიწია.

მუცლის დაწევა გამოწვეულია მცირე მენჯის შესასვლელამდე ნაყოფის წინამდებარე ნაწილის დაწევით და საშვილოსნოს ფსკერის წინ გადაწევით, რაც გამოწვეულია მუცლის პრესის ტონუსის გარკვეული შემცირებით.
ნაყოფი ამ დროს იწყებს ღრმად ჩაშვებას მენჯის მიდამოში.

პირველად მშობიარეთათვის ეს პროცესი შეინიშნება მშობიარობამდე - 2-4 კვირით ადრე, ხოლო განმეორებით მშობიარეთათვის უშუალოდ მშობიარობის დაწყების წინ.

თქვენი პატარის კანის ფერი შეიძლება იყოს წითელი, მოლურჯო, მუქი იასამნისფერი, თუმცა სუნთქვის დაწყებასთან ერთად ფერიც ნორმაში ჩადგება.

მის კანზე შეიძლება იყოს, სისხლი ან ხაჭოსებრი საცხი, რომელსაც დამცველობითი ფუნქცია აკისრია.

დაბადებისთანავე თქვენს ბავშვს მოათავსებენ თქვენს გულმკერდზე რათა მოხდეს კანით კანთან კონტაქტი, რაც აუცილებელია:
 ახალშობილის სხეულის ნორმალური ტემპერატურის შენარჩუნებისთვის
 ბავშვის კანზე დედის მიკრობული ფლორის კოლონიზაციისთვის
ლაქტაციის პროცესის სტიმულირებისთვის
 დედასა და ბავშვს შორის მჭიდრო ფსიქოემოციური კავშირის დამყარებისთვის

 აპგარის შკალა - ეს არის მეთოდი, რომლის მიხედვითაც აფასებენ ახალშობილის სასიცოცხლო ფუნქციებს დაბადებისას და დაბადებიდან 5 წუთის შემდეგ. შკალა მოიცავს შემდეგ კრიტერიუმებს: გულის ცემა, კანის ფერი, სუნთქვა, კუნთების ტონუსი და რეფლექსები. მაქსიმალური ქულაა 10; 7-10 ქულის ინტერვალი ნორმადაა მიჩნეული;

მომყოლის დაბადება - ბავშვის დაბადების შემდეგი ეტაპია მომყოლის დაბადება, რომელიც შედგება პლაცენტისგან, სანაყოფე გარსისა და ჭიპლარისგან. ამისათვის თქვენ კიდევ რამდენიმე გაჭინთვა დაგჭირდებათ.

რა შეიძლება იგრძნოთ პირველი 24 საათის განმავლობაში?
ამ პერიოდში სხვადასხვა ემოცია, როგორიცაა სიხარული, დაღლა, ნერვიულობა სავსებით ნორმალურია. რაც შეეხება ფიზიკურ მდგომარეობას:
შესაძლებელია გქონდეთ  სისხლიანი გამონადენი საშოდან
ტკივილები, რაც საშვილოსნოს შეკუმშვასთანაა დაკავშირებული
ტკივილი შეიძლება გამოწვეული იყოს ასევე ნაკერებით შორისის მიდამოში.

პირველი კვება - ძუძუთი კვება დაბადებიდან მალევე იწყება. მის სწორად განხორციელებაში კლინიკის თანამშრომლები დაგეხმარებიან. პირველად რძეს, რომელიც მოყვითალო სითხეა ხსენი ეწოდება. მას დიდი მნიშვნელობა აქვს ახალშობილისთვის.

ძილი - ახალშობილები დღის უმეტეს ნაწილს, დაახლოებით 18 საათს ძილში ატარებენ და ეს სავსებით ნორმალურია.

რას ხედავს და რა ესმის ახალშობილს?
​
თქვენს ბავშვს თქვენი ხმა ესმის ფეხმძიმობის მეორე ტრიმესტრის ბოლოდან და იგი იცნობს მას მაშინვე, როგორც კი დაელაპარაკებით. ამას ის თქვენსკენ თავის მოტრიალებით გამოხატავს. რაც შეეხება მის მხედველობას, დაბადებისას ის საკმაოდ ბუნდოვანია.